De Blauwdruk van ons Bestaan:
Overlevingsmechanismen
en Ontwikkeltrauma
'Een belemmering die je in het hier en nu ervaart, is vaak een echo uit het verleden.'
Wanneer een kind spanning ervaart omdat ouders – vaak door de beperkte kennis of middelen van hun eigen tijd – niet de nabijheid konden bieden die nodig was, treedt er een bewonderenswaardig overlevingsmechanisme in werking. Uit pure liefde en loyaliteit past een kind zich aan om de verbinding te koesteren. Wat toen een noodzakelijke manier was om dichtbij te blijven, kunnen we nu met de inzichten van vandaag bekijken.
De vorming van onze vaste bedrading
In de cruciale jaren van conceptie tot ongeveer ons tiende levensjaar doorlopen we verschillende fases waarin basisbehoeften centraal staan: veiligheid, afstemming, vrijheid en vitaliteit. Wanneer er in deze fases een verstoring optreedt — wat we ontwikkeltrauma noemen — creëert ons systeem een beschermingsjas: een overlevingsmechanisme of karakterstructuur.
Dit mechanisme is een vernuftig samenspel van gedrag en patronen dat als ‘vaste bedrading’ wordt opgeslagen in onze hersenen en ons autonome zenuwstelsel. Niet alleen ons gezin, maar ook de maatschappij, school en media vormen deze neurologische blauwdruk.
Hoe het mechanisme ons volwassen leven kleurt
Hoewel deze bescherming ons vroeger heeft gered, werkt het in ons volwassen leven vaak belemmerend door. Het beïnvloedt:
- Onze blik op de wereld: Hoe we situaties interpreteren.
- Onze innerlijke energie: Of we ons vitaal voelen of juist chronisch verkrampt en moe.
- Onze relaties: Hoe we de verbinding met de ander aangaan of juist vermijden.
Soms uit dit zich in een enorme zorgzaamheid voor anderen ten koste van jezelf, of in een grote kracht en sportiviteit die eigenlijk een diepe kwetsbaarheid verbergt. Deze patronen reiken vaak generaties diep; trauma’s van zeven generaties terug kunnen nog steeds voelbaar zijn in de manier waarop jij vandaag reageert op stress.
De Ontmoeting: Als twee zenuwstelsels elkaar raken
In contact met een ander worden onze mechanismen pas echt zichtbaar. Zoals een van mijn docenten het prachtig verwoordde: “Wanneer twee mensen elkaar ontmoeten, ontmoeten ook twee hechtingsgeschiedenissen en twee zenuwstelsels elkaar.” Binnen intieme relaties, vriendschappen of op de werkvloer vallen we vaak terug op een ‘vast script’. We worden getriggerd en hebben de neiging de verantwoordelijkheid voor ons gevoel bij de ander te leggen. We projecteren onze eigen onverwerkte stukken op onze partner, collega of leidinggevende. Wanneer we ons echter bewust worden van deze onderstroom, ontstaat er ruimte voor commitment, werkelijk begrip en een diepere onderlinge verbinding. In een aantal psychische aspecten van karakterstructuren zal je jezelf vast wel ergens in herkennen?
Vooral in stressvolle situaties wordt jouw overlevingsmechanisme onbewust strakker aangetrokken. Lees hier meer over op mijn pagina trauma en stress. Sommige delen van jezelf zijn uitvergroot en andere delen onvoldoende ontwikkeld of niet eens zichtbaar. Eigenlijk leef je niet je volledige aanwezige potentie.
De Echo van het verleden: Trauma in systemen
Naast het individuele proces is er ook een fascinerende en noodzakelijke wereld te verkennen binnen systemen. Mensen met vergelijkbare kwaliteiten en passies – maar vaak ook met dezelfde onbewuste valkuilen – weten elkaar feilloos te vinden op de werkvloer. Wanneer daar stress bij komt kijken, kunnen bepaalde belemmerende patronen zich diep in de cultuur nestelen.
Wanneer overleven de norm wordt
Als een groot deel van de medewerkers in de ‘overlevingsstand’ schiet, heeft dat op de lange termijn ingrijpende gevolgen voor de organisatie. Net als mensen hebben systemen namelijk ruimte nodig om ingrijpende gebeurtenissen en grote veranderingen te verwerken. Gebeurt dit onvoldoende? Dan blijft het trauma in de onderstroom aanwezig, als een open wond.
Een probleem waar je in het hier-en-nu tegenaan loopt binnen je team, is dan vaak een echo uit het verleden. Soms krijg je er simpelweg je vinger niet achter waarom bepaalde dynamieken zich blijven herhalen.
De professional als instrument
Voor professionals in de zorg, het onderwijs, dienstbare beroepen of management is dit bewustzijn essentieel. Jij bent immers zelf het instrument waarmee je werkt. Zonder een goede verbinding met je eigen lichaam en je eigen hechtingsgeschiedenis, mis je cruciale informatie over de overdracht en tegenoverdracht die plaatsvindt.
Binnen organisaties zien we vaak dat mensen met vergelijkbare kwaliteiten en valkuilen elkaar vinden. In tijden van stress kunnen belemmerende patronen binnen een team hardnekkig worden. Als er onvoldoende ruimte is voor ‘verwerking’ van ingrijpende gebeurtenissen, blijft het systeem als een open wond aanvoelen.
Samen op ontdekkingsreis
Bij De Vrije Kameleon creëren we een veilig klimaat — de noodzakelijke basis om je beschermingsjas eindelijk te mogen laten vieren en vanuit je volledige potentie te gaan leven en werken. Ben je nieuwsgierig naar jouw beschermingsjas oftewel karakterstructuur. Test hier gratis jouw profiel. Dit kan een mooi startpunt zijn voor ons gesprek.
Ben je nieuwsgierig geworden naar mijn persoonlijke weg en wil je meer lezen over de ervaringen die mij hebben gevormd? Je bent van harte welkom om mijn ervaringsverhalen te verkennen. Klik dan hier.
Zullen we kennismaken?
Heb je naar aanleiding van deze teksten vragen, of voel je dat het tijd is voor de volgende stap? Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvende telefonische kennismaking of een eerste sessie in mijn praktijk. Mijn praktijk is gevestigd in de omgeving van Leidschendam-Voorburg, centraal gelegen nabij Den Haag. Ik kijk ernaar uit om een stukje met je mee te lopen op jouw unieke avontuur. Neem dan contact met me op voor een telefonische kennismaking of eerste sessie. Mijn praktijk zit in Leidschendam-Voorburg. Nabij Den Haag.
De Vrije Kameleon
‘Laat het los, maak jezelf zichtbaar en vrij’
‘Laat het los, maak jezelf zichtbaar en vrij’
Contactgegevens:
Sirpa van der Steen – Ilsink
06-55831296
Copyright © De Vrije Kameleon All Rights Reserved | Design & webdevelopment door Studio3bis.nl | Fotografie door Marco Ferrageau en Steef & Suus